Un scà­ chi veng d’invia

0
0

Un scà­ chi veng d’invia

Al ghè mumènt ca’l ma rincrès da miga pudè dagiò mei carti a Pusc’ciaf. Sü par giò, indal’à n stach da cà  ala Vila quasi plü tant temp chi indal löch indònt ca sem dumiciliù. Parfìn na part de mei tasi li paghi a Pusc’ciaf. E pö, gli afari da mia Val i ma interèsan anca daplü chi quìi dal cumün indònt ca ghì da lasà  mei carti. L’ünica roba ca’l ma manca dabòn lè apuntu’l diritu da votà  süinda sti afari! Inscì, l’indumenga chi vegn, sa pudésis ì a votà  in Val…

Sem da chela generaziòn ca, cura ghéum un balòn, al fùsbal giöghéum giò in via dal Pedriöl, senza alenadùr ma magari cun quai amiradùri; cui sliciù (invidaisü cun la ciaf sü indi scarpòn da tüc i dì) imparéum e géum giò in via da Mez sü indala nef, düra dal ga caminasü, ca ilura i ga metéan miga giò gera gnì sal (plü tardi preparéum e sprüzéum nualtri, a nòit fréida, al camp da glasc indònt ca isa’l ghé la Lataria). Incödì, l’ünich veru sport ca fàc amò, l’é cora cui sliciù a rudeli. Tant par dì ca, cun l’età ca ghì, lé bel e sügür ca mì da chìi impiant spurtif stés pudaréi plü an prufità. Quel ca’l dimostra me disinterès persunal!

A güzà un pit l’urégia: I dìsan ca stu prugèt lé esagerù e sürdimensiunù in riguard ai bösögn dala gent dal cumün. I dìsan ca, in Val, al ghé già «divers campét polispurtìf», ca i podaròan sudisfà perfetamént sti bösögn. I dìsan ca stu prugèt (cun noma fùsbal e ochèi) al favurìs i masc’c e’l trascüra li femi. I dìsan anca ca terén inscì bon cume quìi maiaivìa cun stu prugèt fò ai Pradéi e giò a Li Presi al ga n’é plü in Val. I dìsan parfìn ca forsi al ga sarà miga abòt ghéi par al pagà e’l fà funziunà. I dìsan pö ca…

Insoma, la sulüziòn ideala – cun svantàc par nüsün, e par tüc noma vantàc – la ghé miga. Prubabilmént ca la sulüziòn dal prugèt prupòst l’é quela otimala, cioè la migliura indali circustanzi da sti temp. In ogni modu, senza rùmpa quai öf sa pò miga fascià la rüsümada par ga purtà da bucunada («aktifit») ai pradé e ali fancèli fò indi prài. A pesà’l pro e’l cuntra, cumplesivamént li buni pruspetivi e i risc’ci i sa tégnan.

Al ma partégn miga da vulé ga dà cunsigli a quìi ca i gàn al diritu da votà in Val. Invece, sa pudési votà mì stés, saròi arciprüdént cul risc’ciu inerént al rüfüdà’l prugèt, rìsc’ciu da vedé mia bela Val deperì dulurusamént, planìnplanìn, parvìa ca’l va a ga mancà al sangh nof e fort indali veni. Sa mì pudési votà – pür da dué sacrificà doi töch da bon terén agrìcul e supurtà quai imisiòn -, preferiròi li buni pruspetivi ca nos Cumün al ga rìvia a fasü vargòt da atraént par i giùan, tant par quìi indìgen ca i vòlan sa stabilì e restà, cume par quìi d’invìa ca i volaròan vignì a ma truà.

Inscì, sa pudési votà in Val, al 5 da giügn al ga saròf giò un bel «scì» daplü indal’urna in Cà da Cumün!

Redatto da Dino Beti di Panìsc – dino.beti@bluewin.ch